Tradycyjny rytuał picia yerba mate

Picie yerba mate jest czynnoÅ›ciÄ… rytualnÄ…, symbolem przyjaźni i goÅ›cinnoÅ›ci, w której uczestniczy caÅ‚a rodzina i przyjaciele. Zaproszenie do wspólnego "mate con bombilla" jest dużym wyróżnieniem i w jakimÅ› sensie odpowiednikiem "fajki pokoju" Indian PóÅ‚nocnoamerykaÅ„skich.

Yerba mate pija siÄ™ w Mate, czyli naczyniu z wydrążonej i wysuszonej tykwy Lagenaria. PieniÄ…cy siÄ™ napar pije siÄ™ ze wspólnego naczynia przez bombillas – metalowe rurki, u doÅ‚u zakoÅ„czone kulistymi sitkami. SÅ‚omkÄ™ takÄ… wymienia siÄ™ co 3-4 miesiÄ…ce. Niektóre sÅ‚omki sÄ… wykonane z czystego zÅ‚ota, srebra czy innego szlachetnego metalu i nie wymagajÄ… wymiany.

Dla ludzi w Ameryce PoÅ‚udniowej w zasadzie każda chwila jest dobra dla kilku Å‚yków tego niezwykÅ‚ego napoju. Na ulicach Paragwaju i Argentyny można natknąć siÄ™ na automaty z ciepłą wodÄ… specjalnie przeznaczonÄ… do Mate.

JeÅ›li kiedykolwiek zdarzy Ci siÄ™ pić Yerba Mate w krajach, w których uchodzi ona za tradycyjny napój, radzimy zapoznać siÄ™ z podstawowymi reguÅ‚ami, by ustrzec siÄ™ faux pas.

1. Nie proÅ› o cukier

Wiele osób jest przyzwyczajonych do picia kawy czy herbaty z cukrem i jest to zupeÅ‚nie normalne. Rzecz jasna jeÅ›li pijesz yerba mate z cukrem - również nic strasznego siÄ™ nie dzieje. Jednak jeÅ›li pijesz yerba mate razem z ludźmi, którzy ciÄ™ niÄ… poczÄ™stowali możesz narobić sobie sporego kÅ‚opotu proszÄ…c o cukier. Nawet o tym nie myÅ›l.

2. Nie mów, że picie mate jest niehigieniczne

Możesz czuć siÄ™ niekomfortowo popijajÄ…c yerba mate przez tÄ… samÄ… bombillÄ™ (rurkÄ™), przez którÄ… pijÄ… wszyscy pozostali. Na tym jednak polega rytuaÅ‚ picia yerba mate i dlatego porównuje siÄ™ go z paleniem "fajki pokoju". JeÅ›li nie chcesz siÄ™ z kimÅ› zaprzyjaźniać, po prostu nie pij z nim yerba mate, ale nigdy nie mów, że jest to niehigieniczne.

3. Nie mów, że yerba mate jest za gorÄ…ca

JeÅ›li inni wspóÅ‚towarzysze nie narzekajÄ… na temperaturÄ™ yerba mate, jest to nie na miejscu by prosić o ostudzenie, lub czekać by wystygÅ‚a.

4. Nie pozostawiaj Mate, w której zostaÅ‚ jeszcze napar

Mimo wyraźnego podobieÅ„stwa Mate i fajki pokoju, wystÄ™pujÄ… tu jednak pewne różnice. JeÅ›li w przypadku fajki jedna osoba zaciÄ…ga siÄ™ dymem i podaje jÄ… dalej - w przypadku Mate musisz wypić caÅ‚y napar dopóki nie usÅ‚yszysz odgÅ‚osu "siorbniÄ™cia", który wskazuje na to, że naczynie jest już puste.

5. Nie wstydź siÄ™ z powodu tego dźwiÄ™ku

Wszystko jest w porzÄ…dku jeÅ›li w taki sposób "siorbniesz" i nawet nikt nie zwróci na to uwagi.

6. Nie mieszaj zawartością Mate

Po prostu nie mieszaj :-)

7. Nie zaburzaj kolejności podawania Mate

Mate podaje siÄ™ z rÄ™ki do rÄ™ki kolejno tak jak obracajÄ… siÄ™ wskazówki w zegarach. JeÅ›li zostaÅ‚eÅ› poczÄ™stowany, po dźwiÄ™ku "siorbniÄ™cia" przekaż Mate osobie, która ciÄ™ czÄ™stowaÅ‚a, by ta napeÅ‚niÅ‚a Mate ponownie wodÄ…. JeÅ›li jednak osoba obok ma wÅ‚asnÄ… wodÄ™ do napeÅ‚nienia Mate - podaj pustÄ… Mate wÅ‚aÅ›nie jej.

8. Nie spowalniaj rytmu picia yerba mate

Picie yerba mate w samotnoÅ›ci jest znakomitym sposobem na medytacjÄ™ nad różnymi sprawami Twojego życia. Yerba mate pije siÄ™ wtedy powoli, myÅ›lÄ…c o czymkolwiek co przychodzi do gÅ‚owy. Picie yerba mate razem z innymi jest jednak trochÄ™ inne. EsencjÄ… takiego picia nie jest medytacja, rozmyÅ›lanie nad życiem, ale raczej integracja. Podczas picia Mate ludzie mówiÄ…, Å›miejÄ… siÄ™, dyskutujÄ… ze sobÄ…... Dlatego nie zapominaj podczas tych rozmów o wypiciu swojej Mate, bowiem inni z pewnoÅ›ciÄ… czekajÄ… na swojÄ… kolej.

9. Nie potępiaj serwującego Ci yerba mate za to, że pierwszy się napił

JeÅ›li powiesz, że osoba podajÄ…ca Ci yerba mate jest niekulturalna, bowiem przygotowaÅ‚a Mate i pierwsza z niej pije, sam(a) skazujesz siÄ™ na bycie niekulturalnÄ…. Pierwszy napar jest najmocniejszy, dlatego ten kto pierwszy pije, tak jakby daje przysÅ‚ugÄ™ caÅ‚ej reszcie.

[ŹródÅ‚o: http://www.noborders.net/mate/rules.html, 16.11.2006]

PrzyrzÄ…dzanie yerba mate na sposób paragwajski

ArtykuÅ‚ naszego przyjaciela z Paragwaju dotyczÄ…cy picia yerba mate :-)

W koÅ„cu zebraÅ‚em siÄ™ w sobie, żeby napisać, jak siÄ™ “robi mate”. CaÅ‚e życie myÅ›laÅ‚em, że wiem, ale mnie wyprowadzono z błędu. Teoretycznie w różnych miejscach sÄ… instrukcje obsÅ‚ugi, ale ja sam nigdy nie umiaÅ‚em tych instrukcji przeÅ‚ożyć na czyny i w efekcie robiÅ‚em tak, jak mi siÄ™ zdawaÅ‚o.

GrzaÅ‚a baba mate, nie wiedziaÅ‚a jak, a dziad wiedziaÅ‚ i powiedziaÅ‚, a to byÅ‚o tak:

Woda

Tutaj sprawa jest mniej lub wiÄ™cej prosta. Do mate trzeba wody ciepÅ‚ej, od 60 do 80 stopni. Jaka to ma być woda, najlepiej sobie uzmysÅ‚owić, jeÅ›li wyobrazimy sobie jak, byÅ‚a przygotowywana kiedyÅ›. ByÅ‚ kocioÅ‚ek lub czajniczek, który stawiano na ogniu i kiedy woda zaczynaÅ‚a siÄ™ burzyć zalewano zioÅ‚a, potem czajniczek/kocioÅ‚ek stawiano blisko ognia, żeby woda byÅ‚a ciepÅ‚a, ale nie wygotowaÅ‚a siÄ™. OczywiÅ›cie w warunkach dzisiejszych trudno jest to powtórzyć ten eksperyment, wiÄ™c robi siÄ™ dużo proÅ›ciej (w ogóle Paragwajczycy sÄ… ludźmi, którzy majÄ… tendencjÄ™ do maksymalnego upraszczania sobie życia). Po prostu gotuje siÄ™ wodÄ™, a potem siÄ™ czeka trochÄ™, aż ostygnie do tych 80-60 stopni, wlewa siÄ™ jÄ… do termosu i zalewa zióÅ‚ka. Można też postawić czajnik na maleÅ„kim gazie.

Do tereré woda musi być po prostu zimna, im zimniejsza, tym lepsza. PorzÄ…dna tereré przy pierwszym Å‚yku aż zatyka, ale nie ma obowiÄ…zku siÄ™ tak mordować, jeÅ›li ktoÅ› nie lubi. Po prostu tereré jest smaczniejsza, gdy woda jest zimniejsza. Tutaj wszÄ™dzie w biurach i hotelach stojÄ… dystrybutory z wodÄ… (zupeÅ‚nie takie same, jak w Europie czy Stanach z wielkÄ… niebieskÄ… butlÄ… na górze). Z nich nalewa siÄ™ wodÄ™ do termosu. Można do tego termosu nawrzucać lodu. Termosy do mate i terere różniÄ… siÄ™ dość znacznie - do mate używa siÄ™ termosów zwyczajnych z termoizolujÄ…cym wkÅ‚adem, a do terere termosy sÄ… wiÄ™ksze i plastikowe. (ale o termosach bÄ™dzie kiedy indziej)

Dlaczego nie powinno się zalewać yerby wrzątkiem?

Zalanie suszu yerba mate wrzÄ…tkiem spowodowaÅ‚oby tzw. zabicie yerby. Pierwsze zalanie byÅ‚oby bardzo mocne, ale równoczeÅ›nie yerba straciÅ‚aby wiÄ™kszość swoich wÅ‚aÅ›ciwoÅ›ci. Dodatkowo susz w naczynku zbiÅ‚by siÄ™ bardziej i woda filtrowaÅ‚aby siÄ™ ciężej. Najlepsza temperatura wody do zalania yerby polecana przez producentów to ok. 70-85°C

Zasypka

Sypiemy do guampy czy tykwy czy co tam kto ma pod rÄ™kÄ… dużo mate. Tak spokojnie póÅ‚, albo wiÄ™cej naczynia powinno być zapeÅ‚nione zioÅ‚ami. Jest tak, nie dlatego, że mamy pić mate-szatana, ale dlatego, że moc zasypki bÄ™dziemy zużywać na raty. Czyli nie tak jak herbatÄ™ lub kawÄ™ na full power, tylko za każdym nalaniem bÄ™dziemy wyciÄ…gać po trochu. Jest to oczywiÅ›cie również zwiÄ…zane z uÅ‚atwianiem sobie życia, można by nasypać tyle, ile jest potrzebne na raz, potem umyć naczynie, potem znowu zalać i tak dalej. Tyle, że picie mate/terere jest czynnoÅ›ciÄ… powtarzalnÄ… a nie jednorazowÄ…. WiÄ™c czÅ‚owiek nie bÄ™dzie co 10 minut biegaÅ‚ i czyÅ›ciÅ‚ ten kubek. Robi siÄ™ to raz - dwa w ciÄ…gu dnia.

Formowanie

Nasypane zioÅ‚a należy uformować w naczyniu w specyficzny sposób. ZioÅ‚a powinny być uÅ‚ożone ukoÅ›nie - z jednej strony powinny siÄ™gać szczytu naczynia, a z drugiej odsÅ‚aniać dno. Jest to potrzebne żeby jak najwiÄ™ksza ilość mate miaÅ‚a kontakt z wodÄ… jednoczeÅ›nie, przy okazji pozwala kontrolować ilość cieczy w naczyniu. JeÅ›li uÅ‚ożymy mate poziomo, równolegle do dna naczynia caÅ‚a woda bÄ™dzie nam w to wsiÄ…kać i powstanie coÅ› w rodzaju bÅ‚ota. Przy formowaniu bardzo przydaje siÄ™ bombilla, bo za jej pomocÄ… można przyciskać mate do Å›cianki naczynia.

Zalewanie

I teraz najważniejsze. Zalewanie - uwaga pierwsza - lejemy zawsze tylko tyle, ile możemy na raz wypić. Nie zostawiamy cieczy w naczyniu, bo wtedy woda naciÄ…gnie i mate bÄ™dzie niedobra. Zalewanie - uwaga druga - lejemy nie na mate, tylko jak najwiÄ™cej na to odsÅ‚oniÄ™te dno. Z czasem co prawda zioÅ‚o w naczyniu siÄ™ wypoziomuje, ale im później tym lepiej, zresztÄ… możemy też w ten sposób kontrolować moc pÅ‚ynu jaki pijemy, manipulujÄ…c kubkiem i zmniejszajÄ…c powierzchniÄ™ kontaktu wody z pÅ‚ynem. JeÅ›li fusy wypoziomujÄ… siÄ™, wyrównujemy powierzchniÄ™ zioÅ‚a bombillÄ…. Prawdziwi materos zawsze najpierw lejÄ… tak, żeby zioÅ‚o wciÄ…gnęło całą wodÄ™, pijÄ… dopiero od drugiego zalania. Ja natomiast bardzo lubiÄ™ Å›wieżą mate zalanÄ… wodÄ…, wiÄ™c pijÄ™ od razu.

Picie

Jak zostaÅ‚o już wyżej powiedziane, wypijamy wszystko, co siÄ™ znajduje w naczyniu, nie zostawiamy w nim nic cieczy, aż do nastÄ™pnego zalania. Sam zrozumiaÅ‚em to dopiero po tym, jak wywaliÅ‚em sobie caÅ‚y kubek terere na klawiaturÄ™ laptopa.

Pije siÄ™ przez caÅ‚y czas, jest to czynność bardzo przyjemna, zdrowa, zastÄ™puje palenie papierosów, dÅ‚ubanie w nosie, obgryzanie paznokci, polerowanie orzeszków i drapanie po gÅ‚owie, czyli dość skutecznie zajmuje rÄ™ce i umysÅ‚.

Trzeba też pamiÄ™tać, że picie mate/terere jest czynnoÅ›ciÄ… spoÅ‚ecznÄ…, wiÄ™c zawsze kilka osób pije z jednego kubka po kolei, każdy ciÄ…gnie do dna i oddaje temu, kto nalewa. Ale to już temat na osobnÄ… notatkÄ™.

Autor: Ta Mok

Mate - yerba mate na ciepło

Poniżej przedstawiamy tradycyjny sposób parzenia Yerba Mate, nazywany po prostu Maté. Jest to napar przygotowany i pity na gorÄ…co.

mate na ciepło

 

1. WypeÅ‚nij tykwÄ™ (lub kubek) w 3/4 objÄ™toÅ›ci suszem Yerba Maté  Pajarito

 

 

mate 2

 

2. StukajÄ…c lekko dÅ‚oniÄ… o naczynie umieść susz po jednej stronie tykwy, tak by utworzyć po przeciwnej stronie wolne miejsce na wodÄ™

 

mate 3

 

3. Wlej do tykwy letniÄ… wodÄ™, tak by tylko zwilżyÅ‚a susz (nie do peÅ‚na), poczekaj krótkÄ… chwilÄ™, by woda wsiÄ…kÅ‚a w Yerba Mate

 

mate 4

 

4. WÅ‚óż do naczynia bombillÄ™ (rurkÄ™), a nastÄ™pnie dopeÅ‚nij wodÄ… o temperaturze ok. 70°C (trochÄ™ poniżej temperatury wrzenia).

 

mate 5

 

5. UzupeÅ‚niaj tykwÄ™ wodÄ… o temperaturze 70°C (najlepiej w tym celu używać termosu). Nie mieszaj zawartoÅ›ciÄ… naczynia. Raz przygotowany napar pozwala na kilku - kilkunastokrotne dopeÅ‚nianie wodÄ….

 

mate 6

 

Terere - yerba mate w upalne dni

Tereré jest napojem niezastÄ…pionym w upalne dni. PrzyrzÄ…dza siÄ™ go na zimno. Skutecznie gasi pragnienie i pobudza. Jak Yerba Mate w każdej postaci, jest źródÅ‚em witamin i mineraÅ‚ów, dlatego polecany jest przy wysiÅ‚ku fizycznym, by uzupeÅ‚niać utracone skÅ‚adniki mineralne.

terere

zestaw terere

Specjalnie do przygotowywania tereré oferujemy PaÅ„stwu Yerba Mate Pajarito z dodatkiem limonki i miÄ™ty lub z aromatycznymi zioÅ‚ami. Produkty te sÄ… w 100% naturalne (bez dodatku sztucznych aromatów).

 

Sposób przygotowania naczynek wykonanych z tykwy

Nową tykwę należy odpowiednio przygotować aby pita yerba nabrała właściwego aromatu:
1. Napełniamy tykwę do 2/3 poj. suszem yerba mate.
2. Zalewamy gorÄ…cÄ… (nie wrzÄ…cÄ…!) wodÄ….
3. Odstawiamy na jeden dzień.
4. Wyrzucamy zawartość, pÅ‚uczemy naczynko i wyskrobujemy resztki wÅ‚ókien ze Å›cianek.
5. Zabieg powtarzamy  jeszcze raz.

Należy pamiÄ™tać, aby codziennie opróżnić tykwÄ™ i wyparzyć jÄ… przez kilka sekund gorÄ…cÄ… wodÄ… (oczywiÅ›cie tylko wtedy  jeÅ›li z niej korzystaliÅ›my:)).

 

Sposób przygotowania naczynek wykonanych z drewna Palo Santo

Drewno Palo Santo poddane dziaÅ‚aniu wody może pÄ™kać, dlatego przed użyciem naczyÅ„ z palo santo należy je specjalnie przygotować.

Przed użyciem naczynia, należy starannie wetrzeć w wewnÄ™trzne Å›cianki masÅ‚o. Tak przygotowane naczynie odstawić na kilka dni w ciepÅ‚e miejsce, wcierajÄ…c jeszcze masÅ‚o co jakiÅ› czas. Po tym czasie należy zebrać nadmiar tÅ‚uszczu, np. papierowym rÄ™cznikiem i sporzÄ…dzić w naczyniu nasz ulubiony napar - yerba mate.

Dlaczego masÅ‚o? Otóż masÅ‚o stosuje siÄ™ w celu impregnacji drewna. TÅ‚uszcz wchÅ‚ania siÄ™ w powierzchniÄ™ drewna zapobiegajÄ…c przedostawaniu siÄ™ przez nie wody. Proces impregnacji teoretycznie wystarczy przeprowadzić tylko raz, jednak z praktyki wiemy, że po zauważeniu maÅ‚ych pÄ™knięć najlepiej go powtórzyć.

UWAGA! Aby uchronić naczynka przed pÄ™kaniem zaleca siÄ™ nie używać do ich mycia Å›rodków czyszczÄ…cych, nie wystawiać mokrych naczynek na Å›wiatÅ‚o sÅ‚oneczne, nie suszyć, zawsze pozostawiać wilgotne.